Ostra jak szewski nóż – Elena Ferrante, „Genialna przyjaciółka”

Książkę poleciła mi moja z kolei genialna przyjaciółka 😉 i już od pierwszych akapitów znalazłam się, wraz z nią, Lilą i Lenù, w odrapanej i lepkiej dzielnicy Neapolu. Ale niech Was to nie odstraszy – jeśli będziecie iść wystarczająco długo, dotrzecie do morza.

20170615_192708

Genialna przyjaciółka, o wiele bardziej niż sagę rodzinną, kłębowisko miejskich legend czy powieść obyczajową przypomina portret miasta. Odmalowany w barwach zardzewiałej agrafki, która drąży biały tunel pod skórą. Portret pełen zakamarków, historii wlokących się z pokolenia na pokolenie i tych istniejących tylko pomiędzy dwojgiem ust, penetracji ciał i pokonywania granic. Lila i Lenu, która jest zarazem narratorką, wychowują się w biednej dzielnicy Neapolu. Jedna z nich pnie się po kolejnych szczeblach edukacji, druga zdaje się idealnie dopasowywać do świata, w którym przyszło jej żyć. Nieustanne współzawodnictwo dziewcząt ogarnia wszystkie dziedziny życia – ale, jak każda rywalizacja, nosi w sobie znamiona podobieństwa do przeciwnika. A kto zna nas najlepiej, jak nie nasi przyjaciele?

20170614_112549.jpg

Moim zdaniem Genialna przyjaciółka to przede wszystkim opowieść o pragnieniu wyrwania się ze środowiska macierzystego, dążenia do tego nieosiągalnego morza, które symbolizuje ucieczkę, samodzielność, nieodkryte piękno. Natomiast cały czas chodziło mi po głowie pytanie: na czym polega tytułowy geniusz? Czy mierzy się go w zdolności do manipulacji? Czy w sukcesach w nauce? I pytanie kluczowe: czy nieustanne porównywanie się pozwala nam ten geniusz w kimkolwiek odnaleźć, czy jedynie wykwita jak zaraza w piersi, czyniąc z człowieka pokraczny zlepek marzeń i ambicji innych?

20170615_173541.jpg

Lila i Lenù (bo myśleć o nich można tylko w parze) prezentują zupełnie inne spojrzenia na świat – chociaż warto wziąć poprawkę na to, że myślenie Lili poznajemy tylko przez pryzmat słów jej przyjaciółki. Książka prowokuje do oceniania bohaterek, jednak, jak to w życiu, parę stron później ukazuje sytuację, która każe skorygować dotychczasową opinię. Świetnie zarysowany jest bardzo prosty podział na dobro i zło – przecież z łatwością można tak zaszufladkować każdego człowieka… a jednak ani Lila, ani Lenù, ani w ogóle żadna postać, nie jest jednowymiarowa. Podłość przeplata się z zagubieniem, napastliwość z niepewnością – a wszystko sprowadza się tak naprawdę do poszukiwania indywidualności.

20170614_172947.jpg

Po lekturze Genialnej przyjaciółki człowiek wręcz czuje się zmuszony do weryfikacji swoich relacji. W którym momencie podziw przeradza się w zazdrość albo bezwolne naśladownictwo? Lenuccia nieraz przekonuje się, że każda jej decyzja jest w jakiś sposób uwarunkowana zachowaniem Lili. Na człowieka niezwykle łatwo wpłynąć, a że z reguły jesteśmy przekonani o swojej racji, wystarczy odrobina pewności siebie, by uczynić z drugiej osoby potworka – zlepek naszych reguł i sugestii, które jednak zupełnie nie pasują do jego charakteru i predyspozycji. Po latach, spoglądając na tę żałosną parodię samych siebie zaczynamy czuć obrzydzenie… a potem najpewniej przyjdzie nam się bać. Bo potwór być może zechce się zemścić.

Genialna przyjaciółka to pierwszy tom czteroczęściowego cyklu autorstwa Eleny Ferrante, ukrywającej się pod pseudonimem włoskiej pisarki, dla której ponoć Neapol jest miastem rodzinnym. I do tego Neapolu, pozszywanego i poprzecinanego dziecięcymi ścieżkami dwóch małych dziewczynek, chciałabym wrócić – pozostaje mi sięgnąć po Historię nowego nazwiska.

*&*

Źródło cytatów i fragmentów publikacji:

Autor: Elena Ferrante

Tytuł: Genialna przyjaciółka

Tytuł oryginału: L’amica Geniale

Wydawnictwo Sonia Draga, wydanie I, Katowice 2016

ISBN: 978-83-7999-039-9

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s